Ontwikkeling en evaluatie van een handreiking voor creatief en functioneel behandelen binnen de ambulante revalidatie
10 juli 2026
Onderzoeksvraag: In hoeverre wordt de nieuw ontwikkelde handreiking als relevant en toepasbaar ervaren door fysiotherapeuten binnen GRZPLUS voor het uitvoeren van ambulante revalidatie?
Context
Binnen de geriatrische revalidatiezorg is de afgelopen jaren een duidelijke verschuiving zichtbaar van intramurale naar ambulante revalidatie, waarin vanuit de woonomgeving van de revalidant de behandelingen worden voortgezet. Door vergrijzing, stijgende zorgkosten en beleidsontwikkelingen wordt er steeds vaker ingezet op revalidatie vanuit de thuissituatie. Waarbij zoveel mogelijk cliënten in hun eigen leefomgeving revalideren, met aandacht voor zelfredzaamheid, participatie en dagelijks.
Het toepassen van revalidatie in de thuissituatie vraagt van zorgprofessionals, in dit geval de fysiotherapeuten binnen GRZPLUS, dat zij flexibel moeten zijn in het aanpassen van hun werkwijze. Behandelingen moeten bijvoorbeeld worden vormgegeven zonder het standaard oefenmateriaal. Dit vraagt om creativiteit en aanpassingsvermogen van het klinisch redeneren. Hoewel deze handreiking wordt ontwikkeld voor de fysiotherapeutische praktijk, zouden de beschreven principes ook toegepast kunnen worden binnen de ergotherapie en oefentherapie. Waar het handelen in de thuissituatie en het stimuleren van functioneel bewegen centraal staan.
Doel
Het doel van dit onderzoek is het ontwikkelen en toetsen van een nieuw opgestelde handreiking die de fysiotherapeuten binnen GRZPLUS ondersteunt bij het toepassen van ambulante revalidatie.
Methode
Binnen dit kwalitatieve praktijkgerichte onderzoek evalueerde zes respondenten de toepasbaarheid en de relevantie van de ontwikkelde handreiking. Design Thinking werd gebruikt als ontwerpkader waarin de data verzameld werd door de Formative Usability Testing met het toepassen van de Thinking Aloud methode. Daarbij werden de gedachten van de deelnemers hardop verwoordt tijdens het beoordelen van de nieuw ontwikkelde handreiking. Daarnaast werd het gedagsmodel van Balm gebruikt als theoretisch kader om te beoordelen of de handreiking aansloot bij het gedragsveranderingsproces van de therapeuten in het geven van ambulante revalidatie. De opgenomen audio werd opgeslagen in een beveiligde HvA-omgeving waarna er getranscribeerd, open, axiaal en selectief gecodeerd werd via MAXQDA.
Resultaten
Voor het kunnen starten met het toetsen van de handreiking is er door de onderzoekers een handreiking ontwikkeld die onderbouwd is met diverse literatuur. De tweede opgestelde handreiking is door zes respondenten getoetst door middel van Thinking Aloud sessies. Drie therapeuten zijn werkzaam binnen de Omring en drie therapeuten zijn werkzaam binnen de Zorgcirkel. Dit zijn fysiotherapeuten die allemaal ervaring hebben in het geven van ambulante therapie. Na het selectief coderen ontstonden er zes thema’s: algemene indruk van de handreiking, beoordeling van de inhoudelijke kwaliteit van de handreiking, visuele presentatie van de handreiking, beoordeling van de toepasbaarheid van de handreiking, ervaringen met de oefeningen en het gedragsmodel van Balm.
Conclusie
De handreiking wordt als bruikbaar en toepasbaar beoordeelt door de respondenten. Tegelijkertijd is er nog verdere ondersteuning nodig bij het maken van de creatieve vertaalslag voor het individueel inzetten en toepassen in de praktijksetting
Aanbevelingen
Voor vervolgonderzoek zou er onderzoek gedaan kunnen worden naar het langdurig gebruik van de handreiking in praktijk. Zodat er meer inzicht ontstaat in de toepasbaarheid en het daadwerkelijke gebruik ervan. Daarnaast kan worden gekeken naar integratie met digitale systemen zoals physitrack, om de handreiking beter in het behandelproces te verwerken. Ook kunnen de vormgeving en gebruiksvriendelijkheid verder worden ontwikkeld, bijvoorbeeld door een pocket versie. Tot slot kan worden onderzocht of de handreiking ook geschikt is voor de eerstelijns fysiotherapie en voor andere disciplines zoals ergotherapie.
Implementatieadvies
Voor de implementatie van de handreiking binnen GRZPLUS wordt er geadviseerd om een interactieve kennisdeling tijdens een vakgroep overleg of scholingsmoment te organiseren. Uit het onderzoek blijkt dat therapeuten behoefte hebben aan ondersteuning bij het creatief toepassen van de handreiking in de praktijk. Door middel van casuïstiek, groepsopdrachten en reflectie worden therapeuten actief gestimuleerd om de handreiking als inspiratiebron te gebruiken en zelf passende oefeningen voor de thuissituatie te ontwikkelen.
Om de implementatie te waarborgen wordt aanbevolen om de handreiking zichtbaar te maken binnen de organisatie. Maar ook om deze regelmatig terug te laten komen tijdens teams overleggen en scholingsmomenten. Als laatste kan deze nog worden opgenomen bij het inwerkprogramma van de nieuwe medewerkers. Hierdoor blijft de handreiking onder de aandacht en wordt het creatief en functioneel denken binnen de ambulante revalidatie verder versterkt.
Locaties waar onderzoek heeft plaatsgevonden
De Zorgcirkel & Omring
Onderwijsinstelling
Hogeschool van Amsterdam (HvA)
Opdrachtgever voor meer informatie (namen begeleiders GRZPLUS)
Carola Stam & Astrid Preitschopf
Bijlage:
Handreiking thuisrevalidatie GRZPLUS